Dieser Inhalt wurde anhand eines gescannten Dokuments mithilfe von optischer Zeichenerkennung (OCR) und künstlicher Intelligenz (KI) digitalisiert. Er kann Fehler oder Ungenauigkeiten enthalten.
"forum" hatte im Sommer ein gutes Dutzend Autoren angeschrieben und ihnen ein paar Fragen unterbreitet. Einige haben reagiert. Hier ihre Antworten.
Wat schreift Dir? Fir wat schreift Dir grad iwwer déi Inhalter?
Josy Braun: Op lëtzebuergesch: Theater, Kabaret, Prosa a Lyrik; op däitsch: Prosa a Lyrik. Dat ganz zimlech duurcherneen, sou wéi et mer Spaass mécht, oder wéi e bestëmmte Programm (z.B. Kabaret) dat verlaangt. Mat de Jore goufen awer och déi "lyresch" Saachen" ëmmer mä Satir, do kann een näischt maachen. Och méngem Haaptthema, der fréier genannter "Sozialkritik" ergeet et nët besser. Den Ablack schaffen ech un engem Roman iwwert de Bommelleër; ech hun awer nach kee Sponsor oder Verleër; kennt Dir keen?
Goerges Hausemer: Ech schreiwen: Äntwerten op Emfroen, Bréiwer, Rechnungen, Iwwerweisungen an Iwwersetzungen, Akaafs- an Notizziedelen, Reportagen, Artikelen, Broschüren, Buch-, Film- an aner Kritiken an – wann dann nach Zäit bleift – Prosatexter, kuurz an och méi laang Geschichten, hei-andsdo e Gedicht, ëmmer nees Romanstécker. Neierdéngs ritzen ech, am léifste mat enger Bitznol (merci G.S.!) oder engem spezielle Metallgriffel (merci H.K.!) Strécher a Linnen a Wuessfuarf a loose mech iwwerraschen, wat bei deem Gekrotzels erauskënnt. Ech schreiwe, well dat mäi Beruff as, well ech mär arieden, datt d’Schreiwen an d’Krotzelen dat eenzegt as, wat ech zimlech uerdentlech kann, well ech mat méngem litterareschen, pseudo- a paralitteraresche Geschreifs mäi Brout, Botter, Biffteck a Béier, mäi Kaffi a Kuch, meng Pizza, mäi Paté, mäi Poulet an all déi aner Saache fir ze liewe verdingen. Wann ech nët schreiwen, iwwerleën ech, wat ech duerno schreiwe soll, oder ech liesen, lauschtere Musek, spillen Tennis oder Kuart, sëtze virum Fernseh oder op enger Terrass, oder ech maachen näischt an dremen, oder ech schlofen an dremen, oder ech dreme vum Schreiwen iwwer dat, wat ech gesinn, erlieft, héieren a gedreemt hun, wat ech fäerten oder mär wënschen…
Jhemp Hoscheit: Ech schreiwe Cabaret. Well d’Zäit no Satir jäizt (Merci Tucho!) "Tas en Opputschmëttel an e Stëppelmëttel… Ech doe ménger Roserei e satirescht Kleed un … Ech bekenne Fuarf an enger Welt voll Schwarz-Wäiss-Molerei … aus Leiden-schaft…
Lex Jacoby: Ech schreiwen a ménger Fräizäit. Méng lescht Bicher waren "Nachts gehen die Fische an Land", "Logbuch der Arche" an "Der fromme Staub der Feldwege". Doniewent hun ech och nach en etlech Erzielonge geschriwwen, déi een a literare-
schen Zäitschrëften hei am Land liese konnt. Bal an allem, wat ech schreiwen, geet ët ëm Erlieftes an Erduechtes (e Mëschler aus béidem). Mäin Haptthema as de Mënsch a sénger Emwelt, wa méiglech an enger ländlecher Emwelt. Et as nämlech déi, déi ech am beschte kennen a vun där ech och am meeschten halen. Dat huet séng Grënn: um Land däerf de Mënsch nach e bëssen no séngen egene Gesetzer liewen. An dat sin dacks ganz aner Gesetzer ewéi déi, déi an de Stied vun engem Moment zum aneren – an Hals iwwer Kopp – op e Noutstand geprafft gin. Um Duerf geet een iwwer d’Strooss, wa näischt an der Wee as, an de Stied däerf een nëmmen dann iwwer d’Strooss goen, wann ee gréngt Liicht huet – an der Staad gët een net fäerdeg mat Follechen.
Rolph Ketter: Was schreibe ich? Ich schreibe Prosa. Es ist der adäquateste sprachliche Ausdruck, um die Vielfalt der auf uns einstürzenden Dinge in eine Form zu bringen, die es erlaubt, das unaufhörlich anstürmende und pulsierende Leben auf möglichst präzise Weise in einem Text zu reproduzieren.
Ich schreibe längere Texte, Romane, Prosastücke, die sich aus kleinen, täglich erschauten Begebenheiten, der Fantasie entsprungenen Microgebilden, spontanen Spracheinfällen, zwischenmenschlichen Beziehungen, Auseinandersetzungen mit der Literatur der Großen, Wutanfällen wegen eigener Unzulänglichkeiten, Haßtiraden auf die Befürworter des schönen Scheins und des geistigen Ausverkaufs auch im eigenen Land, nutzlosen Lamentationen über den verdreckten, verseuchten, vergifteten Zustand der Erde, über die allgemeine Geld- und Machtgier als Konsequenz der schleichenden Wohlstandskrankheit oder des galoppierenden Boykotts der imaginären Kräfte des menschlichen Geistes – und anderem mehr zusammensetzen.
Warum schreibe ich über diese und ähnliche Inhalte?
Nichts Tieferes als das, was sich auf der Oberfläche befindet. Nichts Näheres als das, was ich vor Augen habe. Daraus ergibt sich eine Zuwendung zu den scheinbar unwichtigen Begebenheiten des Alltags und der eigenen Kreatürlichkeit. Es war Robert Walsers Grundsatz, daß jegliche, scheinbar noch so belanglose Alltagserscheinung einer poetischen Erörterung würdig sei. Dieses Schaffensprinzip läßt sich mühelos auf das eigene Denken und Fühlen er-
Josy Braun, Georges Hausemer, Jhemp Hoscheit, Lex Jacoby, Rolph Ketter, Rosemarie Kieffer, Anise Koltz, Roger Manderscheid, Jean Portante, Guy Rewenig, Robert Gollo Steffen
weitern. Insofern sind alle Dinge, die mich bewegen und zur Sprache drängen, von Wichtigkeit, ob es sich nun um Träume, Fantasmen oder um sinnliche Wahrnehmungsergebnisse handelt.
Rosemarie Kieffer: Au début des années 70, lorsqu’il était enfin question d’une révision du statut légal de la femme mariée, plusieurs Conseillers d’Etat envisagèrent de me faire traduire en justice pour avoir critiqué vivement l’attitude négative du Conseil d’Etat vis-à-vis des réformes projetées. On se proposait en outre, me disait-on, d’intenter un procès à Monsieur l’Abbé André Heiderscheid, responsable du "Luxemburger Wort", qui avait publié mon article dans son journal, sous la rubrique de la "Tribune libre"…
En rangeant le grenier récemment, j’ai retrouvé une lettre circulaire que j’avais rédigée en 1971, afin de protester contre la cruauté de ceux d’entre nos voisins belges qui ne renoncent pas à la cruelle tenderie dont tous les ans sont victimes de grands nombres d’oiseaux. En même temps je plaidais la cause des bébés phoques. Je considère qu’il y a là un aspect de mon engagement littéraire et j’y inclus les articles sur des personnes de grand mérite que l’on a plus ou moins oubliées. Dans ce contexte je citerai une courte biographie d’Anne Beffort dans l’"Almanach" de Guy Binsfeld et un reportage sur Carmen Ennesch dans le magazine "Carrière".
J’ajouterai trois autres aspects à ce premier point: Depuis longtemps également je m’applique à introduire chez nous ou auprès d’amis allemands, belges, français, suisses, la littérature des anciens "pays socialistes". Je me suis intéressée surtout aux littératures biélorusse, géorgienne, kirghize (Tchinghiz Aitmatov), lettonne, russe et tchèque. C’est par des articles, des conférences, des émissions radiophoniques, avec Tun Deutsch et José Ensch, que j’ai tâché d’accomplir cette activité. Il m’a été possible de l’étendre jusqu’au Canada (Québec) et aux Etats-Unis d’Amérique.
De l’autre côté, j’essaie de faire connaître la littérature luxembourgeoise à l’étranger, par des conférences et surtout par des essais qui quelquefois paraissent dans des pays voisins mais davantage encore dans des régions assez lointaines, en Tchécoslovaquie et en Union soviétique, au Canada et aux Etats-Unis d’Amérique. Ainsi il est prévu qu’à la fin du mois de septembre je présenterai à Riga une communication sur Edmond Dunc dans le cadre d’une conférence internationale de phénoménologie.
Enfin depuis la fin des années 50, je publie des textes littéraires que j’appelle "contes", "scènes" ou tout simplement "images"; l’on pourrait dire aussi qu’il s’agit de récits, d’un côté, de "prose lyrique", de l’autre.
Anise Koltz: Poésie – well si méngem Wiesen entspricht.
Jean Portante: Jusqu’ici j’ai écrit de la poésie et de la prose (romans, récits, chroniques). Le contenu? L’écriture avant tout. Pourquoi? Parce que, comme
tout, elle est en crise. Après l’ère des avant-gardes elle fait le point, se cherche au-delà (à l’intérieur?) des ruines, voudrait regarder en avant, mais est forcée de se retourner, un peu comme Orphée revenant de l’enfer, risquant par là de tout détruire. Mais l’écriture, en tant que protagoniste, porte, telle une mère, tous les contenus que lui permet le langage. Ceux qui priment dans mes textes? Le temps. La mémoire. La fragilité du monde. Le voyage. L’exil. L’amour. La mort. Oh, rien de concret certes! Je ne suis pas (encore) un "descripteur". Plutôt un "néo-impressionniste". Le texte est un ensemble de taches juxtaposées qui, vues de loin, donnent l’impression des contenus que je viens d’énumérer. En ce moment, néanmoins, dans le roman en cours, je touche à un sujet qui nage en moi depuis toujours: l’immigration. Mon cas. Les années cinquante, l’après-guerre, avec leur lot de racisme ordinaire et de nostalgie. Affaire de vider violemment mes tripes. Il y a eu aussi, depuis mon séjour cubain, la rencontre avec les mythologies africaines et amérindiennes. Tout aussi riches – c’est peu dire – que les "occidentales". Mais notre euro-centrisme les a reléguées aux oubliettes. Redécouverte donc de l’Amérique après la rencontre de l’Afrique. Ce sera dans EX-ODES, à paraître chez PHI en automne 1991.
Guy Rewenig: : Seit sechs Jahren hauptsächlich erzählende Prosa. Themen bisher: Einflüsse des sozialen Milieus (Roman "Hannert dem Atlantik"), Absonderung von sogenannten "Nicht-Normalen" (Roman "Geméschte Chouer"), Verlust der Utopie, Entpolitisierung (Roman "Mass mat dräi Hären"). Demnächst: Rückkehr von Irrationalismen aller Art, rückwärtsgewandte Anschauungen (Roman "Bewohner der Wildnis"), Immigranten und Über-Anpassung (Roman "Grouss Kavalkad").
Das sind allerdings nur Stichworte zu den Hauptthemen (die oft in satirischer oder ironischer Form abgehandelt werden). Daneben gibt es eine Vielzahl von Motiven und Sujets, deren gemeinsamer Nenner vielleicht "offene und latente Gewalt" sein könnte.
Ich schreibe über diese Themen, weil sie mir oben liegen. Zusammengekommen sind die Texte ein vielfach gebrochenes Porträt meines Lebens und meiner/unserer Gesellschaft, eine fiktive Rekonstruktion gewissermaßen. Alles Erfundene hat irgendwo einen "erlebten Ansatz".
Robert Gollo Steffen: Lidder, Gedichter, Prosa. Well déi Inhalter mech eppes ugin.
Wéi schreift Dir? (Démarche, Technik…)
Josy Braun: Heinsdo verschaffen ech eng Iddi, déi ech vru Joren op en Ziedel geschriwwen hun; heinsdo sëtzen ech an engem Bistro a soë mer, "lo misst der gläich eng afalen, well muer ass Redaktiounsschluss". Am léifsten schreiwen ech an der Wantervakanz, beim Kamäin a mat zwou Kazen nieft der Schreifmaschinn.
Georges Hausemer: Ech schreiwe mat der rietser Hand, am léifsten – wéi grad elo – mat der Parker-Fieder, mä d’Watermann an d’Paper Mate sin och nët iwwel. D’Tënt as ëmmer schwaarz, de Pabeier ëmmer wäiss a kleng karéiert. Ech sëtze bei méngem selwer gemaachte Pult (L-Form, ca. 80 cm breet an 3 m laang, brong – merci Papp!), op engem Stull mat 5 Rieder an orangem Bezuch. Wann ët nët anescht geet, schreiwen ech och am Stoen oder am Däischteren (Kino!), am Reen oder am Leien oder a Gedanken. Duerno setzen ech mech u mäi Computer, bis Juni 1988 u méng elektresch Schreifmaschinn, an tippen d’handgeschriwwen Texter do dran. Duerno gët ët erausgeprint, vun Hand verännert a verbessert, ëmgeschriwwen. Duerno gin d’Korrekturen nees an de Computer getippt an definitiv erausgeprint. Duerno kommen d’Texter an dee betreffenden Dossier oder si gin an eng Envelopp gestach an un dee geschéckt, deen drun intresséiert as an am beschten dofir bezuelt (cf. Punkt 1).
Jhemp Hoscheit: Ech schnëppele vill. Méng Gedanke maache Spréng op méng Karteikuarten, well s’am Kapp de Koplabunz schloen.
Lex Jacoby: Et kënnt vir, dass eppes mer opfällt, dat ech nët einfach esou vergiesse wëll. Da schreiwen ech driwwer esou wéi d’Iddië mer kommen, ouni Plang: die kënnt iwwer dem Schreiwen oder spéitstens dann, wann ech d’Erzielong, oder wat ët och ëmmer as, fir d’zweet oder fir d’drëtt propper schreiwen.
Rolph Ketter: Wie schreibe ich? Das festgefügte Ritual: Ich flüchte vor der Stille in meinem Zimmer in den Lärm und ins Menschengewirr eines Cafés; fasse schon beim Öffnen der Wagentür den Zauber des Zufalls ins Auge, der mir zu Hilfe käme am Tisch, an dem ich mich niederlasse. Dort lese ich die Zeitung, grase aufmerksam die Spalten ab auf der Suche nach gewöhnlichen Vorkommnissen, die ich durch ein geringes Verschieben in die Nähe außergewöhnlicher rücken und in einem tragischen oder komischen Licht erscheinen lassen könnte. Erst wenn die Möglichkeit einer Epifanie nicht gegeben ist und auch letzte Versuche (etwa die planeten- und sternenbestückte Leere des Alls in den Vorgang miteinzubeziehen) mißlungen sind, überlasse ich mich den Geräuschen und Bildern des Raums, in dem ich gerade bin, notiere einen mir mühelos zufallenden Satz, füge einen erarbeiteten hinzu, jederzeit bereit, die Feder nach der geringsten Lüge (dieses Gefühl habe ich stets bei aufkommender Langweile) einzukapseln und samt Notizheft in der Handtasche verschwinden zu lassen. Kommt es beim Prozeß des unmittelbaren Schauens, Hörens und Riechens zu keinem sprachlichen Anstoß, stelle ich mich minutenlang dem luftigen
gen Zug ins völlig Zusammenhanglose zur Verfügung, lasse diffuse Eindrücke, deren Ursachen mich nicht im geringsten interessieren, wie Seifenblasen platzen, sitze ganz durchlöchert am Tisch und rauche, während das Leben, wovon ich doch ein Teil bin, seine kleinen, in ihrer wunderbaren Unmittelbarkeit kaum darstellbaren Triumphe feiert. Diese Einsicht läßt mich nicht selten zu einer Art automatischen Schreibens überwechseln, ein Ausweichen auf eine Sprachebene, wo alles, was ich eben noch als Strukturelemente der Wirklichkeit empfunden hatte, außer Kontrolle gerät, ein zielloses Waten durch den Schlick und den Schlamm des anschwimmenden eigenen Wortmaterials, das auf diese Weise allmählich in Bewegung gerät und mir die Nähe des Meers in Erinnerung ruft, etwa wie einem Kind, das in tiefer Versunkenheit sein Segelschiffchen auf einer Wasserlache hin und her schiebt und sich unter geschwellten Segeln auf hoher, befreiender See wähnt.
Die auf diese Weise eingebrachte Materialfracht wird in Helten und in Kästchen gespeichert und darf lange ruhen. Erst wenn sich ein Romaneinfall einstellt, werden Teile davon hervorgenommen, überarbeitet und in entsprechende Textstellen eingebaut.
Rosemarie Kieffer: Virginia Woolf qui compte parmi les écrivains que j’aime le plus, a formulé la notion de "moments of being". Elle fait allusion à une expérience existentielle, une perception ou saisie d’un détail qui nous frappe soudain par sa "présence", et c’est cette présence que l’on se propose de fixer et de conserver grâce à l’écriture.
Ainsi il peut m’arriver d’être frappée par la disposition des objets dans une devanture, ou par certains objets en particulier, par l’expression d’un visage que j’aperçois dans une foule, à la poste, dans le train. Une simple parole, un geste peuvent toucher en même temps la sensibilité et l’imagination, et j’essaierai de développer le sujet à partir de ces données initiales.
J’aime faire intervenir l’humour, cependant il ne se commande pas – dans ce domaine il me faut profiter des moments propices.
Pour écrire j’ai besoin de calme, et habituellement je n’écris que chez moi; il arrive donc rarement que je rédige quelques pages dans une chambre d’hôtel. Pourtant je suis fière d’avoir écrit en 1958 un article pour le "Journal des Professeurs" publié par l’APESS dans le cimetière de Stratford-on-Avon…
Anise Koltz: Ech probéiere, mat engem Minimum vu Wierder e Maximum vun Emotiounen a Gedanken auszedrécken.
Jean Portante: Depuis que j’ai quitté l’enseignement (1983), l’écriture est devenue mon travail principal. Comme n’importe quel travailleur, j’y consacre mes journées (et de temps en temps mes nuits). La démarche a évolué avec le support matériel. A Paris je tapais à la machine, aujourd’hui je travaille
L’écriture est devenue mon travail principal. Comme n’importe quel travailleur, j’y consacre mes journées (et de temps en temps mes nuits).
"antferten of d’hoe vum
forum
- e roman
ich schreiwen ihwer dat
wat min op de fangere
brunt. - all dag. mam
computer. - e krimi
- wei? intensif
vu vien? vun engem
kenner.
Roger Manderscheid
104 Nerts, 1978
Nerts
Of und Magna auf Leinwand, 152,4 x 127 cm
Privatsammlung: San Francisco
sur ordinateur. Les ratures ont disparu. Le texte semble définitif sur l’écran. Pour y échapper je multiplie les réécritures. Normalement, il y a un premier jet rapide. Ce serait la pierre du sculpteur. Puis vient le travail. En moyenne, chaque paragraphe est retravaillé une bonne douzaine de fois. Il s’agit le plus souvent de gommer le superflu. Dire le plus avec le moins de mots. Voilà du point de vue économique. Au cours de ce cisèlement je fais entrer par étapes successives les atmosphères (tristesse, joie,…), les nuances au niveau de tel ou tel personnage, les traits caractéristiques (j’habille les personnages, leur donne une activité, les mets en relation les uns avec les autres,…). Lors des dernières réécritures se joue la question des mots. D’une manière systématique. Les synonymes
entrent pour éviter les banalités, beaucoup d’éléments d’écriture générative aussi (un mot en appelle un autre,…). A la fin, j’essaie de tisser comme une toile d’araignée plutôt philosophique sous-tendant la trame. Parfois, l’ordre de la démarche est inversé. En poésie, par exemple, le mot est roi. Il dicte tout. Je ne commence pas par une idée, mais par des mots. Agencés, ils disent nécessairement quelque chose. Ainsi naît le contenu.
Guy Rewenig: Mit der einfachsten und billigsten (elektronischen) Schreibmaschine, die auf dem Markt zu finden ist, niemals mit Atari oder Mackintosh, oder wie all die Phantasietötungsmaschinen heißen mögen (dann lieber noch mit Griffel oder
Bleistift, also hoffnungslos altmodisch). Täglich, am liebsten stundenlang ununterbrochen, bei größeren Arbeiten vorzugsweise wochen- oder monatelang ohne Störung von außen (daher zunehmender Hang zu eremitenhafter Abkapselung und Zurückgezogenheit).
Die "démarche" ist kaum zu beschreiben: es ist in jedem Fall eine freie Wanderung der Phantasie, oft eine Gratwanderung, nie aber das einfache Abschrei-
Wéi e Buch hut Dir fir d’lescht gelies?
Josy Braun: "Die gesammelten Plagiate" v. Hoffmann zu Fallerleben; Niewelaanscht d’Bicher vum Kréimesch Pir a vum Pütze Pol, well ee mer gesot huet, vun deenen hât ech nach vill ze léieren.
Georges Hausemer: Ech liesen ëmmer verschidde Bicher zur selwechter Zäit. Fir d’lescht wuaren/sin dat: Thanatosstraße, déi nei Gedichter vum Roman François; Kuurzgeschichten (La terre est à nous) vum Annie Saumont; dem Nico Graf séng Brochstécker Elleklöppel; Prosa (Zeit des Sehens) vum Walter Helmut Fritz; de Roman La blouse roumaine vum Catherine Cusset; d’Erzielung Ultraviolett vum Jochen Beyse; dem Lambert Schlechter séng Pieds de mouche; de Joeresréckbléck Deutsche Literatur 1989; dem Jean Picard säi Skizzeroman Bojen…
Jhemp Hoscheit: Ronald D. Laing: Die Tatsachen des Lebens
Lex Jacoby: Dat lescht Buch, wat ech gelies hun, waren Erzielonge vum Camilo José Cela, "Esas nubes que pasan". Se hu mer gutt gefall. Fir de Moment probéieren ech "Der Mann, der nicht alt werden wollte, Herr Meister" vum Walter Jens ze liesen.
Rolph Ketter: Welches Buch lese ich gerade? Bücher sind Freunde, Mitwisser, Verwandte. Ich
Wéi / vu weem git Dir am léifste rezenséiert?
Josy Braun: Vum "Wort", well ech dann no Rezensiounen nët laang ze siche brauch.
Georges Hausemer: Am léifste rezenséiert gin ech vum… Nee! Am Fong as ët mär egal. Well ech, wann e Buch bis gedréckt a rezenséiert as, scho laang beim nächste sin, scho siwe Schrëtt weider. Well ech schon domatt ofgeschloss hun… Méi wichteg wéi d’Rezensioune si mär souwisou d’Kritike vun de Lieser, déi sech selwer, mär an denen aneren näischt virzemaachen an ze beweise brauchen, déi ouni Hannergedanken hir éierlech Menung soen, déi nët dofir bezuelt gin, d’Zeitungszeilen ze fëllen. Méng léifste Kritiker heeschen also Gabrielle, Heng, Fränz, Margo, Rosch, Pit etc.
Jhemp Hoscheit: Vun engem, deem ët éierlech mengt, deen nët mat séngem eegene Wëssen ugët, mee sech mol fir d’éischt fir deen aneren – a wat e mécht – intresséiert.
ten eines vorgezeichneten Wegs. Am Anfang steht eine Art "globale Idee", alles andere entwickelt sich auf wundersame Weise (und man sollte es nicht durch allzu heftige Einmischung in eine fixe Richtung drängen wollen). Das fertige Resultat der Schreibarbeit verblüfft immer zuerst den Schreiber.
Robert Gollo Steffen: Ganz ënnerschiddlech: Bic, Schreifmaschin, Computer, eng Iddi vu Minutten oder 5 Joer.
umgebe mich mit ihnen zum eigenen Ergötzen, zum eigenen Schutz, zur eigenen Bereicherung. Es sind also immer mehrere, die ich zur Gesellschaft brauche. Im Augenblick sind es Jean Pauls "Flegeljahre", Euripides "Die Bakchen", Rabelais "Le Tiers Livre".
Rosemarie Kieffer: Je viens de terminer la lecture du premier volume d’une traduction anglaise des "Contes" d’Andersen; cette traduction, due à R.P. Keigwin, a paru à Odense, ville natale de l’écrivain, et je l’y ai achetée au Musée littéraire Hans Christian Andersen.
Anise Koltz: Paul Auster, Moon Palace
Jean Portante: Je lis toujours parallèlement plusieurs livres, trois ou quatre en général. En ce moment, il s’agit de Gens de Dublin de Joyce (en traduction française), Der Mann ohne Eigenschaften de Musil (relecture), Trilce (poésie) du Péruvien Cesar Vallejo et Quoi? L’Eternité de Marguerite Yourcenar.
Guy Rewenig: "Auf den Gipfeln der Verzweiflung" von E.M. Cioran.
Robert Gollo Steffen: Verschiddener
Lex Jacoby: Am léifsten hun ech déi Rezensenten, déi riichteraus hir Menong soen. Dat as hei zu Lëztebuerg nët esou einfach – genau esou wéi ët och nët esou einfach as, hei zu Lëtzebuerg Nimm ze nennen, och wann een der en etlech ze nenne wéisst. Wéi gesot, am léifsten hun ech déi Rezensenten, déi riichteraus hir Menong soen, ech weess, just nët, wat ech vun denen hale soll, déi riichteraus näischt soen.
Rolph Ketter: Wie möchte ich am liebsten rezensiert werden? Literarisch kenntnisreich; auf den Grund des vorgelegten Textes gehend; unabhängig von den Eintagsströmungen innerhalb des gerade geltenden Literaturbetriebs; kritisch auf Schwächen der Konstruktion und der Ausarbeitung hinweisend; Rechnung tragend der Gesamtentwicklung der Luxemburger Literatur und jener der letzten 20 Jahre; das rezensierte Sprachwerk im Zuge dieser Entwicklung beurteilend.
Von wem möchte ich am liebsten rezensiert werden?
Am Anfang steht eine Art "globale Idee", alles andere entwickelt sich auf wundersame Weise (und man sollte es nicht durch allzu heftige Einmischung in eine fixe Richtung drängen wollen).
dossier
Gemäß 4.1. (mit Ausnahme des literarischen Kenntnisreichtums, der einigen nicht abgestritten werden kann) von keinem in Luxemburg lebenden, das Gute und das Schlechte unterschiedslos lobenden Kritiker.
Rosemarie Kieffer: En ce qui concerne la presse luxembourgeoise, je dirai de façon globale que je dois pouvoir compter sur l’intervention bienveillante d’une personne faisant partie du cercle de mes amis/amies, et il va de soi que j’éprouve à son égard de la gratitude puisqu’elle fait sortir mes livres du silence.
Au cours des années 1955-1957, j’ai écrit, pour être nommée professeur, un mémoire littéraire sur l’écrivain suisse Léon Bopp. Dans un de ses ouvrages cet auteur fait dire à un de ses personnages qui lui-même est romancier: ‚Tout vaut mieux que le silence.‘
Mes parents et moi nous nous sommes beaucoup divertis de cette observation qui contient une grande part de vérité.
Anise Koltz: Eierlech – vun engem deen dat as.
Jean Portante: Lire est un plaisir. Comme manger ou faire l’amour. Ecrire au sujet de ce qu’on a lu, par contre, est un travail et présuppose un savoir-faire, comme n’importe quel autre travail. Un double savoir-faire: puisqu’il s’agit d’écrire, il faut savoir le faire, comme un écrivain. En plus, on écrit au sujet de l’écriture. On a donc besoin de tout un bagage littéraire et d’un arsenal technique (je dirais presque scientifique) pour mener à bien une telle tâche. Faute de quoi on tombe inéluctablement dans l’anecdote ou le népotisme. N’est-ce pas eux qui priment chez nous? Question: La critique littéraire existe-t-elle à Luxembourg?
Guy Rewenig: Genauso gut könnte die Frage lauten: ‚Wie und von welchem Arzt möchten Sie sich am liebsten ein Bein abnehmen lassen?‘
Robert Gollo Steffen: Vun engem, dee bis haut nach nèt do as, wéi èt ausgesäit.
Als partizipative Debattenzeitschrift und Diskussionsplattform, treten wir für den freien Zugang zu unseren Veröffentlichungen ein, sind jedoch als Verein ohne Gewinnzweck (ASBL) auf Unterstützung angewiesen.
Sie können uns auf direktem Wege eine kleine Spende über folgenden Code zukommen lassen, für größere Unterstützung, schauen Sie doch gerne in der passenden Rubrik vorbei. Wir freuen uns über Ihre Spende!