Le nationalisme dans l’entre-deux-guerres

Dieser Inhalt wurde anhand eines gescannten Dokuments mithilfe von optischer Zeichenerkennung (OCR) und künstlicher Intelligenz (KI) digitalisiert. Er kann Fehler oder Ungenauigkeiten enthalten.

L’idéologie qui est véhiculée dans les discours et les brochures des organisations xénophobes et racistes n’est pas tellement nouvelle. En fait il s’agit là d’une vieille histoire. Tous les thèmes abordés, immigration, classe politique au service des intérêts étrangers, perte de l’identité nationale, défense des "petits" contre les "gros"… ont fait partie du discours nationaliste de l’entre-deux-guerres, et ceci non pas seulement en dehors des frontières, mais aussi bien au Luxembourg. Le slogan "Tout vient de l’immigration; tout revient à l’immigration" n’est pas une invention d’aujourd’hui, car il a (beaucoup) servi dans l’entre-deux-guerres.

Le nationalisme outrancier de la "FELES" et de la "National-Bewegung", l’idéalisation du monde de la terre de "L’Eislecker Fraiheetsbewegung" peuvent se réclamer d’être les dignes continuateurs de la "Letzeburger Nationalunion" fondée en 1910. L’organe de presse de ce mouvement fut "D’NATIO’N – ORGAN VUM LETZEBURGER NATIONALISSEM". La bibliothèque nationale ne possède malheureusement pas tous les numéros et ce n’est qu’à partir du nr. 30, 1920, 6e année, que nous pouvons suivre la pensée politique de ce mouvement.

1. L’ANTISEMITISME DES NATIONALISTES DE LA LETZEBURGER NATIONALUNION

L’éditorial (Gelédwurd) du numéro 30 est consacré à la "question juive" ("Judefro"). L’auteur s’inquiète de la présence des 5-8000 juifs vivant au Luxembourg et des dangers que représenterait le nationalisme juif pour la collectivité nationale luxembourgeoise: "De jüdischen Nationalissem war eigentlich immer so, wie zenter de l’ischte Jöer, zenter dat de Napoleon III de Prinzip von de Nationalitäten opgestallt, ass de jüdischen Nationalissem an en akut Stadium getrueden, dat all Natio’nen wo Jude liewen, e schwe’ert Problem opgét, ons Letzeburger net ausgeholl… Si gi mat ons an d’Scho’l, dreiwen Handel, mat ons, setzen an de Kafféen bei ons, a mir wessen net, datt mir ze dun hun mat den Ugehe’regen von enger Natio’n, dé ons net ass. Vleicht proteste’ert én oder dén anere Jud ge’nt des Behäptong, domat beweist en ower nemmen, datt en Geschicht

von sengem Vollek net kennt. D’letzeburger Press huet sech bis haut mat der Judefro esou gutt ewe‘ net beschäftegt; si hitt sech Stellung derzo‘ ze huelen, aus Angscht, d’Annoncen vun den gro’sse jüdische Wurenheiser ze verle’ren … D’action française huet de‘ hei Idé entweckelt, datt é vun engem Jud ere’scht no sengem Do’d soe kann, op e wirkelech e Franzo’ss wor. Dé Gedanke schängt richteg ze sin, a mir Nationalisten mussen e jiddenfalls festhalen." Bien qu’en se défendant de tout antisémitisme (ce que fait de nos jours aussi Jean-Marie le Pen) les nationalistes exigent qu’une solution soit apportée à la question juive pour que le Luxembourg ne subisse pas le même sort que la Russie où "d’Leader vum Bolchevissem, de‘ zo‘ 99% Jude sinn, hirerseits sech net der mat zefridden … gin, D’Freihet fir hir Nationalite’tsugehe’reg erkämpft ze hunn, me dat Vollek selwer zo’grond ze richten, dat hinnen entge’ntko’m, we‘ beispillsweis a Russland."

Le numéro 33 du journal "D’NATIO’N", daté du 6.12.1920, n’hésite pas à citer les réflexions suivantes d’un certain Franz Zach, prétendu spécialiste autrichien du judaïsme: "Mit Recht schreibt Th. Fritsch: Man muss auf Grund dieser Gesetze (des Talmud) zur Einsicht kommen, dass das Judentum nicht eine harmlose Religionsgemeinde darstellt, sondern den Charakter einer Verschwörung besitzt. Damit fällt aber eine Voraussetzung, die man bei Erteilung der Staatsbürgerschaft an die Juden hegte. Man hat den Juden in den arischen Staaten die Gleichberechtigung gewährt, ohne ihre Geheimgesetze zu kennen. Man ist von der Voraussetzung ausgegangen, dass die ‚Religion‘ der Juden auf ähnlich sittlicher Grundlage beruhe wie die christliche…".

René Rémond dit à propos de Fritsch: "Les anciennes formes grossièrement idéalistes de l’antisémitisme cèdent la place à des considérations … excluant toute demie-mesure, c.-à-d. visant soit à la ségrégation radicale, soit à l’expulsion, en tout cas à l’élimination des juifs de la vie nationale, comme dit Th. Fritsch, auteur d’un manuel de la question juive, constamment réédité et dont on retrouve l’influence directe chez A. Hitler" (Nouvelle Histoire des Idées Politiques, p. 426).

2. LE PROGRAMME DES NATIONALISTES

Après les divergences internes qui ont agité le mouvement nationaliste entre août 1920 et août 1921 et qui ont porté sur la question de la double appartenance ("Et kann én net an dem Zentralkomité vun der L.N. sin, also d’Direktio’n vun dem Nationalissem fe’ren an zo’gleich op frieme Kandidateleschten figure’eren …", in: "D’NATIO’N" 10.08.21), le mouvement se restructure et essaye de discipliner ses adhérents: "eng stramm politesch Disziplin an hire Memberreien anzefe’eren …" (id). A partir d’août 1921 le programme des nationalistes est reproduit dans les colonnes du journal "D’NATIO’N".

Programme dirigé essentiellement contre la présence de l’étranger sur le sol luxembourgeois. L’étranger qui menace la culture, le développement de la langue maternelle et qui, sur le plan économique, ruine les classes moyennes et fait une concurrence déloyale à l’ouvrier luxembourgeois. Selon les nationalistes la classe politique luxembourgeoise (socialistes, libéraux, droite) serait incapable de résoudre le problème. On assiste à une sacralisation de la communauté nationale, menacée par les déchirements politiques.

2.1. LES PARTIS POLITIQUES

"D’Gro’ssherzogtum zielt knapps 250 000 Bewunner, an dorenner nach 50 000 Friemer. Den Total vun der Bewunnerzuel vum ganze Land erricht ongefe’er den Total vun der Bewunnerzuel vun enger gre’sserer Stad an Deitschland oder a Frankreich. Ass et do ubruecht, eng hallef Dose politesch Parteien am Land ze hunn? Absolut net. Dat gro’sst Parteiwiesen an engem klänge Land muss op Dauer dat Land op den Hond brengen; d’Solidarite’t ennert de Bierger vun engem an demselwechte Land gét zo‘ Grond durch dat e’wegt Parteigestreits; de ganzen Notzen vun der politescher Volleks-Land- vergeftong hun e puer politesch Intriganten an de‘ erbeigelof Friem. … D’Nationalunio’n ass also vrun allem e liewege Protest ge’ngt dat klenglecht Parteiwiesen, ge’ngt d’Kirchturms- an Depepolitik an onsem Land. D’L.N. streidd

den historesche Parteien all weider Existenzrecht of; si sinn d’Öngléck vum Land a fe’eren et lues, ower secher sengem Ruin entge’ngt". Le libéralisme serait ainsi superflu, puisque les libertés pour lesquelles il s’est battu sont depuis longtemps un acquis. Les principes catholiques, la Dynastie et l’ordre, attributs de la droite, font partie du programme nationaliste. La défense des économiquement faibles est garantie par la L.N., les socialistes n’ont donc aucune nécessité d’exister. En outre, le socialisme défend la lutte des classes, "ass dem Nationalissem, an der Se’l entge’ngt, hie geseit doran d’Öple’song vum Vollekskirper als Enhet a muss sech dem energesch widersetzen… Wann de Sozialissem sengen internationalistesche Prinzipien geme’ss handele welt, muss hien all Grenze nidderreissen. Fir onst klengt Land bedeit dat ower, datt de‘ Friem ons ongehennert iwerschwemmen a verdränge kennen… De Sozialissem stirkt also d’Muecht vun de Friemen am Land…"

2.2. L’ETRANGER

Au lieu des partis politiques il ne devrait exister aux yeux des nationalistes que deux partis: D’Letzeburger an d’Netletzeburger. Ces derniers auraient comme programme l’élimination du Luxembourg: "De Programm vun den Netletzeburger ass klor an einfach: De‘ richteg a lussag Stackletzeburger vu Grond a Buedem ze verdrängen a sech selwer drop nidderzelössen; d’Land enger friemer Natio’n eso‘ ennerdenged ze man, datt et als onafhängegt a freit Element vun der Lännerkart verschwanne muss." (D’Natio’n Nr.11/1921 S.2)

2.2.1. LE NATIONALISME ET LA PROTECTION DE L’OUVRIER

Les nationalistes ont la hantise de l’invasion étrangère qui aurait repris après l’armistice. Non seulement la grande majorité des allemands seraient revenus s’établir sur le sol national mais " et ko’men mat hinnen ganz Träpp vun anere Friemen, Franzo’sen, Bälscher, etc. eso‘ datt de‘ national Gefor de‘ an der iwergro’sser Proportio’n vun de Friemen zo‘ den Stackletzeburger bestët e’er zoge-

Letzeburg
de Letzeburger!

D’Natio’n
Organ vum Letzeburger Nationalissem

Erschengt all ve’erseng Dög
Portelekkont Nr 482

Abonnement:
an Land d’Ve’retier 250 Fr.
Fin d’Orient d’Ve’retier 100 Fr.
Julius Actur (nett Or not A. Val an
Verlag vun der Letz. Nationalisme’s.
Drach v. P. Worré Montana, Tel. 680.
Exploits a Nikingska L. Tel. 1082.
Preis pro Nr 25 Cts.

N° 30, 1920

Letzeburg, den 30. Oktober

  1. Jor

Matdelong.

Eng vun de gewaltigenen Tragedien an der
Weltgeschicht ass over den Untergank vum
Gott st eng Jodepro get, de‘ all Ung ne‘ akst
get an eng drenglich Le’sank verhängt.

holl we‘ ofgeholl huet." (idem). Et de lamenter ensuite sur la qualité de cette immigration: "Wann et nach eng Elitt vu Friemer wär, de‘ elir an d’Land ke’men, fer dem Land sëlwer durch irgend eng Industrie Notzen ze brengen oder hirt Geld elei a Ro‘ a Fridden ze verziren. Dat trefft ower an de sélenste Fäll zo‘. Méschtens sin et Arbeschter (Italiener, Preisen, Franzo’sen, Bëlscher) de‘ an onst Land hirt Bro’t verdenge kommen." (idem) Cette immigration ouvrière forcerait l’ouvrier luxembourgeois à chercher du travail en Lorraine. L’ouvrier luxembourgeois devrait être protégé par l’Etat luxembourgeois contre cette concurrence étrangère.: "D.L.N verlangt also, datt iwer e gewesse Prozentsatz keng Friem Arbeschter am Land beschäftegt dërfe gin an datt vun hinnen eng gewess Arbeschtsteier erhuewe get …" (idem).

2.2.2. LE NATIONALISME ET LE MONDE COMMERCANT

Pas de mouvement xénophobe et raciste qui ne se respecte qui ne se préoccuperait des anciennes classes moyennes. La "Letzeburger Nationalunion" ne fait pas exception à la règle: "Me‘ schlemm we‘ em de Letzeburger Arbeschter stët et em de Letz. Geschäftsmann. Zu engem gudden Dél ass den Handel am Letzeburger Land an den Hänn vun de Friemen: De‘ Friem sin d’Patrongen, d’Letzeburger hir Kniécht a Bedengter" (idem).

Quelles sont les mesures que préconisent les nationalistes: "1. De Stat soll friem Geschäftsleit nemmen a beschränkter Zuel zo’lossen a si eng Extrakonzessio’n bezuelen dunn… 2. D’Letzeburger Vollek soll dahin erzu gin datt et an de friemen Geschäftsheiser nemmen dat käft, wat et bei Letz. Kommersanten gur net oder nemmen schlecht ze kafe kritt. De Boykott soll iwerhapt als eng Waff gebraucht gin ge’ngt all friem Geschäftsheiser (beispillsweis Wurenheiser) durch de‘ de klänge Letzeburger Handel ruine’ert get." (Nr. 12/1921) Le terme de "Wurenheiser" renvoyait sans équivoque possible aux magasins juifs.

2.2.3 LE NATIONALISME ET LE GRAND CAPITAL ETRANGER

La Letzeburger Nationalunion déplore le fait que l’industrie créée par des luxembourgeois soit passée aux mains étrangères. Si la petite et moyenne entreprise seraient encore aux mains des luxembourgeois "de‘ gro’ss ower sin zum gre’ssten Dél an d’Hänn vun décke frieme Kapitalisten geroden. Dat Friemt Kapital ass zenter enger gewesser Zeit eso‘ mächteg am Land, datt et sech zo‘ enger nationaler

Gefor auswist an e Stat am Stat ze gin dre’t… D’Nationalunion muss also 1. Statlech Gesetzer verlangen de‘ de Prozentsatz vum frieme Kapital zum Letzeburger regeln. 2. D’Letzeburger Kapitaliste solle gezwonge gin, bis zo‘ engem bestemmte Prozentsatz hirt Kapital a Letzeburger Industrien unzeléen. 3. De Letzeburger Stat selwer soll bis zo‘ enaem gewesse Prozentsatz an de gro’ssen Industrien bedélegt sin" (idem).

3. LA REAPPARITION DE LA "L.N." EN 1937

La "L.N." cessa toute activité en 1923. Les années de l’immédiate après guerre caractérisée par la crise économique, les conflits sociaux, la question nationale furent sans doute un terrain propice à l’agitation nationaliste, xénophobe. La reprise de l’activité économique, la stabilité politique accentuèrent la marginalisation de ce mouvement national-populiste.

C’est en 1937, que sur une toile de fond de crise économique et politique (popularisation du pays due au référendum sur la "loi muselière") que le mouvement renait de ses cendres.

En juillet 1937 les "fre’er Chef vun der LN" se retrouvent pour réfléchir sur la situation dans laquelle se trouve le pays. Le journal qu’ils éditent à partir de juillet 1937 s’appelle "Den Nationalist – Correspondenzblad vun der Letzeburger Nationalunion" n‘. Les moyens financiers du mouvement semblent être faibles. C’est un journal ronéotypé, de petit format, qui ne rappelle en rien le journal grand format "D’NATION, Organ vum Letzeburger Nationalissem", qui paraissait tous les quinze jours.

Dans le "Geledwuert" on explique que la LN avait cessé ses activités en 1923 "an der Mënonk, si wär iwerflesseg, an der Hoffnong, all Gefor fir Letzeburger Land a Vollek wir definitiv iwerwonnen. Drei patriotesch ugestrach Rege’eronken (Reuter- Prum-Bech) hun zenterhir d’Ledong vum Land an den Hänn gehat. Bilanz vun deser Zeit: 50 000 Friemer am Land … eng Zollunio’n de‘ d’Land wirtschaftlech ze’grond richt, bis et och politesch versklavt ass; Eisebunne, Industrie, Handel, Banken etc. zum gre’ssten Dél an den Hänn vun de Friemen".

Le manifeste publié dans ce premier numéro, reprend les thèmes chers aux nationalistes des années vingt: "E feste Buedem hu mir ennert de Fe’ss – onst Letzebuergertum! Onst Letzebuerger Bludd an den Oedere, onse Letzebuerger Gëscht, ons Letzebuerger Geschicht. Letzebuerger Gebraicher, mat engem Wuert, ons ganz Letze-

buerger Traditio’n… Mir mussen opraume, mat allem wat onst Letzebuergertum vu bannen ennermine’ert an zerfrösst … Ewech mat dénen decke Bonzen, de‘ durcht hirt jarlängt schlecht Exempel d’letzebuerger Volleksse’l vergöften. Ewech mat dém nidderträchtege Kapitalistwiesen, dat ro’heg iwer Leiche gét. Dann ass et hei aus mam Faschissem, mam Nationalsozialissem, mam Kommunissem … Diktatur? Nén an nammel nén. Mé eng Chamber, de‘ der Rege’ronk de Reck steipt, wa s’am Liewesinteresse vom Vollek och emol drakonesch Bestemmongen treffe muss; eng Chamber de‘ de Mutt opbrengt, dem Inland an dem Ausland ze weisen, datt mir Letzebuerger nach emmer Hér a Meschter op onsem Hémechtsbuedem sinn.

Le public visé est de nouveau le monde commerçant: "Un Iech Letzeburger Geschäftsleit an Handwirker richte mer ons ganz besonnesch. Iech stét d’Wässer bis un den Hals, an dir sidd sélwer zum gudden Dél schold un Erer Misär, well Dir mat Eren Annoncen eng Press ennerstötzt huet, de‘ op enger Seit Er Annonce brengt an op d’éraner de‘ vun erbeigelafene Friemen, ère schlemmste Konkurrenten." signé: "Den Aktionskomité vun der L.N." Suivent les mots d’ordre: "Letzeburger! Kaft bei Letzeburger. Ennerstötzt d’letzeburger Geschäftsleit, d’letzeburger Handwirker, d’letzeburger Gele’ertonproleten!" Mais l’on s’adresse aussi à la jeunesse lycéenne. L’article "Nationalerze’onk an de Mettelscho’len" (juillet 37) s’attaque avec virulence au cosmopolitisme et à l’internationalisme chers au personnel enseignant luxembourgeois. Le journal reproduit ensuite les réflexions de jeunes lycéens qui s’insurgent contre cet état d’esprit et la présence trop massive d’élèves étrangers:

"Studiosus R.H. meint: … Mit einer himmelschreienden Gleichgültigkeit sieht der Luxemburger zu, wie sein schönes Ländchen von hergelaufenen Elementen überwuchert und verpestet wird. Die Gefahr wächst tagtäglich, und es ist höchste Zeit, dass sie eingedämmt wird. … Studiosus L.J. meint: … Auf unseren Schulbänken findet man heute allzuviele fremde Gesichter. Merkwürdig genug, dass man heutzutage in unsern Schulen als Luxemburger beschimpft werden darf, ohne dass ein Hahn danach kräht, aber man wage es nur nicht, einem herbeigelaufenen Fremden seine Heimat in Erinnerung zu bringen! … Studiosus D.N. meint: … Trostlos sieht es in unseren Schulräumen aus; etwas ähnliches gibt es sicher in keinem andern Land. Da hängt an den Wänden kein Bild von einem nationalen Helden, kein Bild, das ein wichtiges Ereignis aus der Luxemburger Geschichte darstellt. … Studiosus G.V. meint: … Mit Entrüstung müssen wir in letzter Zeit zusehen, wie unser Land immer mehr von

aus: tagblatt

fremden Elementen überschwemmt wird. Luxemburg ist der Zufluchtsort für Landesausgewiesene aller Nationen. Schuld daran, dass soviele Schmarotzer sich hier angesiedelt haben, sind nicht nur die Luxemburger Behörden, die ihnen den Eintritt gestattet, sondern das ganze Land ist schuld daran, weil dem Luxemburger eben der Begriff zum grossen Teil fehlt, auf dem der Staat sich aufbaut, der Patriotismus. Um der Ueberfremdung wirksam entgegenzutreten, gibt es nur ein Mittel: Man muss bei der Jugend den nationalen Geist wecken. Dies zu tun, ist Aufgabe der Schule. …

Dat sin nemmen e pur Usichten vu Studenten aus onse Möttelscho’len, mè sie gin dur, fir engem ze denken ze gin. Mat Absicht hu mer all Iwerdreiwangen (Virrecht a Féler zugleich vum Jonktem!) ausgeschalt. …

Eng national letzeburger Erze’onk fir all ons Scho’len! Eng national letzeburger Volleksrege’eronk! Eng national letzeburger VOLLEKSvertriedonk!"

La "LN" se croit investie d’une mission éducative vis-à-vis de la jeunesse qui serait "ugeékelt vun all dém Partei-Streid an Häss" (Nr. 2,37). Elle se propose de l’éduquer dans le sens de son programme, "nämlech all Letzeburger nés enert én Hut brengen …"(idem).

Le maître à penser du mouvement semble être Charles Maurras, que l’on cite abondamment: "La France est déchirée parce que ceux qui la gouvernent ne sont pas des hommes d’Etat, mais des hommes de parti. Honnêtes, ils ne songent seulement au bien d’un parti; malhonnêtes, à remplir leurs poches. Les uns et les autres sont les ennemis de la France; la France n’est pas un parti" (Nr. 6 déc.37).

"Letzebuerg de Letzebuerger!

Oefter, lauter und ungestümer denn jemals wurde Siggy vu Letzeburgs nationaler Trutzgesang am 23. Januar gesungen. Lauter und fordernder wiederholt ihn unsere Jugend Tag für Tag. Es soll nicht bloß ein frommer Wunsch sein, eine Schlagzeile für mehr oder minder festliche Stunden um bei Aufzügen und so gesungen zu werden. ‚Letzebuerg de Letzebuerger‘ ist von sehr aktueller Wahrheit, denn immer stärker wird bei uns der Zuwachs an fremdrassigen und fremdgeistigen Elementen. Wir standen während des Fackelzuges am letzten Samstag nahe dem Palais und um uns hörten wir sehr oft ein Zeug sprechen, welches frischer Import aus den Ghettos Polens oder Galiziens zu sein schien. Wir fragten einen der Kerle, die sich am tollsten gebärdeten, was er denn eigentlich für ein Landsmann sei. "Luxemburger" jizzte er. Abbé merci, wenn das Luxemburger sind. Bezeichnend ist in dieser Hinsicht ein Satz, den S. Exc. der Hoch. Herr Bischof gelegentlich der Generalversammlung des Volksvereins am Ostermontag aussprach: "Es tut einem doch weh, wenn man über die Adolfbrücke geht und hört von Hunderten von Leuten, die da reden nicht einen Luxemburger heraus." Bezeichnend ist auch der ablehnende,

ja meist sehr feindliche Geist, welcher aus den Unterhaltungen sprach, welche wir, unters Volk gemischt, am letzten Samstag hören konnten. "Fort mit dem überarroganten frechen Pack, welches sich hier bei uns breit machen will", sagte ein ehrsamer Bauersmann und Recht mußten wir ihm bei uns geben. Wir sind nicht fremdenfeindlich, aber daß wir bald derart von Fremden überlaufen sind, daß wir Luxemburger zu Fremden im eigenen Lande werden, das ist doch ein starkes Stück. Luxemburg gehört uns, gehörte uns gestern und wird uns in alle Zukunft gehören, das merke man sich. Wir sind nicht da, fremden Zeug eine warme Brutstätte abzugeben und auch nicht bereit, die Rolle des bekannten Kaninchens aus der Fabel zu übernehmen. "Es wäre gut in Luxemburg", soll ein fremder Hebräer geäußert haben, "und wenn nur die paar Luxemburger noch weg wären, wären wir ganz unter uns." Daß es nicht soweit kommt, dafür wird schon noch gesorgt werden, keine Angst. Denn unsere Jugend singt nicht umsonst mit glühenden Augen Siggys Trutzlied und uns ist die Heimat zu kostbar, als daß wir sie verseuchen ließen. Letzebuerg de Letzebuerger!! A mir wölle bleiwe wat mir sinn.

"Jung Luxemburg"
30.01.1937

C’est aussi en 1937 que l’on s’interroge dans le numéro 8 des "Cahiers luxembourgeois" sur la recrudescence du nationalisme: "Nous assistons – en témoins plutôt sceptiques – à une recrudescence du nationalisme luxembourgeois qui ne veut pas mourir. A vrai dire, nous ne nous rendons pas suffisamment compte des dangers de tout genre, qui menacent non pas peut-être notre indépendance politique, mais notre indépendance de pensée. Lentement et avec une fatalité qui a pour complices une non-chale trop évidente et une insouciance somnifère nous abandonnons à d’autres et en particulier, à des métèques immigrés de tous les pays, le soin de préparer notre

avenir. … Nos nationalistes ont la foi. Le tout est de savoir s’ils disposent de moyens pour attirer l’attention de qui de droit sur ce qu’il convient de faire pour sauver encore ce qui mérite de ne pas se perdre; notre droit à une existence autonome" (reproduit dans: Den Nationalist, déc. 37). D’autres articles xénophobes paraissent pendant les années 30 dans les journaux "De Wecker rabbet" et "Jung Luxemburg" (voir encart). Il semble que c’est particulièrement parmi la jeunesse estudiantine catholique que les slogans racistes tombent sur un sol fertile.

BLAU LUCIEN 16.03.1988

ATD Quart Monde cherche avocats luxembourgeois intéressés à collaborer (conseils juridiques pour les familles du Quart Monde – maximum 2 hrs/semaine).

Tél. : 43 61 54 (Mme Jung)
ou 2 35 85 (ATD Quart Monde)

Als partizipative Debattenzeitschrift und Diskussionsplattform, treten wir für den freien Zugang zu unseren Veröffentlichungen ein, sind jedoch als Verein ohne Gewinnzweck (ASBL) auf Unterstützung angewiesen.

Sie können uns auf direktem Wege eine kleine Spende über folgenden Code zukommen lassen, für größere Unterstützung, schauen Sie doch gerne in der passenden Rubrik vorbei. Wir freuen uns über Ihre Spende!

Spenden QR Code